Frans Lisman 1939 - 2018

Onlangs ontviel ons een kleurrijk Velpenaar: Frans Lisman. We troosten ons met de gedachte dat hij nog ten volle heeft kunnen genieten van de presentatie van zijn eigen bundel 'Puriteinen en puristen', zaterdag 18 augustus j.l. samen met familie, vrienden en naasten.

Acht jaar na het verschijnen van 'Antrekoo en kipfilee' bundelde de bekende Velpse taalpurist zijn columns, dagboekfragmenten en overpeizingen in de langverwachte opvolger 'Puristen en puriteinen'. De bundel is uitgegeven door Jansen & de Feijter.

14. Puriteinen en puristen

"Al weer een paar jaar geleden zei een goede vriendin mij gekscherend dat ik een puritein was. Het schoot toen door me heen dat ze waarschijnlijk purist bedoelde, maar ik besloot voor de  zekerheid het maar eens op te zoeken. Van Dale zegt dat een puritein een aanhanger is van een protestantse richting in Engeland, die sinds Elizabeth I in verzet kwam tegen de Staatskerk, en tot de zuiverheid van de oude christelijke kerk wilde terugkeren. Deze puritans en hun puritanism ontleenden hun naam aan purity, zuiverheid, dat van het Latijnse puritas komt. Een purist, met als synoniem taalzuiveraar, is volgens Van Dale een aanhanger van het purisme. Dat is het streven om de taal te zuiveren van vreemde woorden en uitdrukkingen, taalzuivering dus. Als ik naar mezelf kijk, ben ik niet uit op een heksenjacht tegen vreemde woorden in onze taal. De laatste jaren wordt bijvoorbeeld het Engelse woord impact in alle lagen van de bevolking steeds vaker gebuikt. Ik vind dat prima, omdat wij geen Nederlands woord hebben dat alle facetten bevat die wij met het woord impact beogen. Hetzelfde geldt voor het Duitse überhaupt, het Franse ambiance en vele andere woorden van buitenlandse herkomst. Omdat ik er geen probleem in zie buitenlandse woorden te gebruiken mag ik dus, gezien de definitie, geen purist worden genoemd. Plezierig, want het woord heeft natuurlijk wel een negatieve gevoelswaarde. 

In het TV-stukje dat onderaan nr. 15 staat, kunt u horen dat Harm Edens mij – overigens heel humoristisch – een purist vindt. In bovenstaand stukje sputter ik een beetje tegen." 

Frans Lisman (1939 - 2018) studeerde rechten in Leiden en werkte tot zijn pensionering in personeelsfuncties, eerst bij Akzo Nobel en later bij Shell. Hij ontwikkelde een grote belangstelling voor zorgvuldig formuleren. Hij stelde diverse (gedrags-)codes op, waarvan de Nederlandse Sollicitatiecode de bekendste werd. Met een scherp gevoel voor onlogische of ronduit foutieve ontwikkelingen in de taal verzamelde hij daarvan in de loop der jaren talloze voorbeelden. Sinds 2004 publiceerde hij zijn vondsten en kritische commentaren maandelijks in “Voeksnieuws”, het blad voor Shell-gepensioneerden (oplage 21.000). In zijn analyses en commentaren, die soms ook in het vakblad Onze Taal verschenen, stelde hij dat neerlandici minder bereid moeten zijn om recentelijk gemaakte fouten die nog herstelbaar zijn, onder het mom van “taalontwikkeling” tot goed Nederlands te verklaren.

www.taalisman.nl